IBM Institute for Business Value erakundeak argitaratutako Journey to Quantum Advantage nazioarteko txosten berriaren arabera, Euskadi etorkizuneko ekonomia kuantikoan lehiatzeko oinarriak eraikitzen ari diren ekosistemetako bat da. Dokumentuak hainbat herrialdetako erakunde, gobernu, unibertsitate eta enpresen esperientziak jasotzen ditu, abantaila kuantikoa deritzon horretan aurrera egiten ari direnak, hau da, ordenagailu kuantikoek metodo klasikoek baino zehaztasun, eraginkortasun edo kostu handiagoz arazo jakin batzuk konpontzeko unea.
Txostenak atal espezifiko bat eskaintzen dio Basque Quantum, BasQ delakoari, hau da, Euskadi teknologia kuantikoen nazioarteko eragile gisa kokatzeko Eusko Jaurlaritzak bultzatutako estrategiari. IBMk “Ecosystems in action” atalaren barruan kokatzen du euskal kasua, ekosistemek prestaketa kuantikoa bizkortzeko palanka gisa duten eginkizunean zentratuta.
Euskadik arlo horretan izan duen ibilbidea aztertzen du dokumentuak. Duela hamarkada bat inguru hasi zen Eusko Jaurlaritza zientzia eta teknologia kuantikoak lehentasun estrategikotzat hartzen. Erabaki hori hausnarketa zabalago batean txertatu zen, eskualdearen etorkizunerako erabakigarriak izan zitezkeen ikerketa eta inpaktu arloei buruz. Txostenak azpimarratzen du Euskadiren tamainak apustu selektiboak egitera behartu duela, baliabideak, talentua eta politika publikoak epe luzera inpaktua sortzeko gaitasuna duten eremuetan kontzentratuz.
Sistema konektatua
Euskal kasuan, IBMk zeharkako ekosistema baten eraikuntza nabarmentzen du, unibertsitateak, ikerketa zentro publikoak, matematika aplikatuko institutuak, startupak, industria enpresa finkatuak eta sektore publikoko erakundeak lotzen dituena. Lankidetza hori aplikazio zientifikoetara zein industrialetara bideratuta dago, eta hainbat arlotan egiten du lan, hala nola egitura elektronikoaren kalkuluetan, ekuazio diferentzial partzialen ebazpenean, energia altuen fisikan, finantza zerbitzuei aplikatutako optimizazioan, ikerketa biomedikoan eta adimen artifizial azeleratuan.
Txostenak Eusko Jaurlaritzako Zientzia eta Berrikuntzako sailburuorde Adolfo Moraisen eta Basque Quantumeko zuzendari zientifiko Javier Aizpuruaren ekarpenak jasotzen ditu. Biak bat datoz esatean euskal hedapenaren gakoetako bat administrazioaren, komunitate zientifikoaren eta industriaren arteko lerrokatzea izan dela. Apustu hori, proiektu isolatuak bultzatzeaz gain, ikerketa kuantikoa gaitasun estrategiko bihurtzeko gai den ikuspegi partekatua da.
IBMk BasQ-en kasua aurkezten du, nazioarteko beste ekosistema batzuekin batera, hala nola Volkswagen, Tokio Electron, Singapur edo Bradesco. Konparazioak euskal estrategia joera global baten barruan kokatzen du: abantaila kuantikoa ez da soilik garapen teknologikoaren araberakoa izango, baizik eta lurraldeen gaitasunaren araberakoa ere bai, gobernuen, enpresen, ezagutza-zentroen eta hornitzaile teknologikoen arteko lankidetza-sare egonkorrak sortzeko.
Karrera kuantikoan
Txostenak adierazten du prestakuntza kuantikoan aurreratuen dauden erakundeek ekosistema batean edo gehiagotan parte hartzeko joera dutela, eta praktika horrek aukera ematen duela ezagutza partekatzeko, ziurgabetasuna murrizteko eta erabilera kasuen garapena bizkortzeko. Testuinguru horretan, aurrea hartzearen, talentu propioa prestatzearen eta gaitasun teknologiko aurreratuetarako sarbidea ziurtatzearen aldeko apustua egin duen eskualdearen adibide gisa agertzen da Euskadi.
Konputazio kuantikoa oraindik heltze fase batean dago, baina IBMk dio erakunde liderrak ez daudela zain akatsak onartzen dituzten sistemak erabat eskuragarri egon arte. Aitzitik, erabilera kasuak identifikatzen, barne gaitasunak garatzen eta aliantzak sortzen ari dira, teknologia aplikazio maila zabalago batera iristen denean prest egoteko.
Txostenak ondorioztatzen du etorkizuneko lehiarako abantaila gaur eraikitzen ari dela. Egoera horretan, Euskadi goiz posizionatzea erabaki duten lurraldeen artean dago, lankidetza publiko-pribatuaren, talentua sortzearen eta espezializazio adimenduneko estrategia baten bidez.
Txosten osoa: https://www.ibm.com/thought-leadership/institute-business-value/en-us/report/quantum-advantage
