Ideia argi bat da Deep Tech España 2026-2030 Estrategiaren abiapuntu: etorkizuneko lehiakortasunaren oinarria ez da izango soilik dauden sektoreen digitalizazioa, baizik eta zientzia-teknologia aurreratuen inguruan industria- eta enpresa-gaitasunak garatzea. Adimen artifiziala, konputazio kuantikoa, bioteknologia, robotika, material aurreratuak edo energia-teknologiak ez dira nitxo espezializatutzat hartzen, eta burujabetza teknologikoaren, erresilientzia ekonomikoaren eta lidergo industrialaren zutabe bihurtzen dira.
Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak eta Eraldaketa Digitalerako eta Funtzio Publikorako Ministerioa sustatutako dokumentuak proposatzen du 8.000 milioi euro mugiaraztea 2030era arte, eta ekosistema bat eraikitzea ikerketa aurreratua enpresa eskalagarri, balio-kate berria eta industria-gaitasun estrategiko bihurtzeko gai dena.
Dimentsio teknologikotik harago, estrategiak ikuspegi-aldaketa bat islatzen du Europako eta Espainiako industria-politikan. Deep Tech dagoeneko ez dago soilik startupei edo transferentzia zientifikoari lotuta, baizik eta autonomia estrategikoari, segurtasun ekonomikoari, eta lehia teknologikoa eta klima-trantsizioa nagusi diren testuinguru global batean lehiatzeko gaitasunari.
Dokumentuaren alderdi garrantzitsuenetako bat da, hain zuzen ere, tresna berriak sortzea teknologia horiek industrian bizkorrago eskalatzeko. Estrategia ez da mugatzen lehentasunezko arlo horiek identifikatzera, baizik eta saiatzen da Espainiako ekosistema berritzailearen defizit historiko handiak ebazten: gaitasun zientifikoak irismen globaleko industria-enpresa bihurtzeko zailtasuna.
Berrikuntzen artean Garapen Teknologikorako eta Berrikuntzarako Zentroak (GTBZ) eta Europako Inbertsioen Funtsak sustatzen duten Deep Start tresna nabarmentzen da. Haren xedea da Deep Tech-en espezializatutako arrisku-kapitala sendotzea, funts teknologikoetan inbertsio publikoak eginda. Halaber, honako hauek ere agertzen dira: berrikuntzaren erosketa publikoko mekanismo berriak, proba-bankuak, baliozkotze teknologikoko ingurune errealak, eta administrazioen, startupen eta industriaren artean partekatutako laborategiak. Helburua da ikerketaren, prototipoen eta industriaren hedapenaren arteko tartea murriztea.
Estrategiaren helburua da ikerketaren, prototipoen eta industriaren hedapenaren arteko tartea murriztea.
Estrategiak, gainera, bare barruan hartzen ditu ohiko berrikuntza-politiketan hain ohikoak ez diren tresnak, hala nola honako hauek sortzea: zaintza teknologikorako eta prospektiborako gaitasunak dituen Deep Tech Behatoki Nazionala, radar teknologiko bat, proiektu estrategikoak identifikatzeko Deep Tech zigilu bat edo sortzen ari diren teknologien enpresa-garapenean lagunduko duen Venture Builders-en eta Deep Tech Factories-en sare bat.
Oro har, dokumentuak bilakaera bat islatzen du, hain zuzen ere, I+G finantzatzea ardatz duten politiketatik ekosistema osoak eraikitzera bideratutako ikuspegietarako bilakaera: ezagutza sortzea, transferentzia, finantzazioa, industrializazioa, erregulazioa, eta merkaturako sarbidea.
Planteamendu hori bereziki bat dator EAEko industria-eta teknologia-egiturarekin.
Estrategian identifikatutako lehentasunezko arlo asko bat datoz EAEko sisteman dagoeneko badauden gaitasunekin eta Eusko Jaurlaritzak ZTBP 2030 planaren barruan sustatutako berrikuntzaren itsasargiekin, zeinen helburua baita zientzia-, teknologia- eta industria-baliabideak bideratzea trantsizio digital, energetiko eta sozialekin lotutako eremu estrategikoetara. Besteak beste, honako arlo hauek ageri dira: adimen artifiziala, teknologikoa kuantikoak, zibersegurtasuna, deskarbonizazioa edo One Health.
Lerrokatzea esanguratsua da. Espainiako estrategiak identifikatutako Deep Tech teknologiak —AA, teknologia kuantikoak, robotika, material aurreratuak, bioteknologia edo energia garbiak— bat datoz zuzenean EAEko zientzia- eta industria-politikan dagoeneko badauden lehentasunekin. Horri esker, Euskadiko enpresek, zentro teknologikoek eta startupek finantzaketa-tresna berrietarako, eskalatze-programetarako eta Europako aliantzetarako sarbidea izango dute.
Aukera potentzialak ugariak dira. Industriaren arloan, fabrikazio aurreratua, automobilgintza, makina-erreminta, aeronautika eta antzeko sektoreentzat onuragarria izan daiteke robotika, sistema autonomoak, sentsore aurreratuak edo material berriak bultzatzea. Estrategiak, halaber, aukera garrantzitsuak zabaltzen ditu energia-trantsizioari eta deskarbonizazioari lotutako eremuetarako, bereziki honako hauetarako: energia biltegiratzea, hidrogenoa, sare adimendunak edo material kritikoak birziklatzea.
Tresna berriak gehitzea —hala nola Deep Start, erregulazio-sandboxak edo Deep Tech Factories direlakoak— sortzen ari diren teknologiak bizkorrago eskalatzeko industrian.
Osasunari eta bioteknologiari dagokionez, One Health-en eta teknologia biomediko aurreratuen aldeko apustua bat dator bio-osasunaren, terapia aurreratuen edo medikuntza pertsonalizatuaren arloan dagoeneko badauden gaitasunekin. Era berean, teknologia kuantikoei, AAri eta superkonputazioari ematen zaien lehentasunak sendotu egin ditzake konputazio aurreratuarekin, industria-datuen azterketarekin eta zibersegurtasunarekin lotutako ekosistemak.
Ikuspegi horrek bereziki garrantzitsua izan daiteke, halaber, zentro teknologikoentzat eta bitartekaritza-egiturentzat. Dokumentuak behin eta berriro azpimarratzen du beharrezkoa dela honako hauek sendotzea: elkarlanerako inguruneak, plataforma teknologikoak, proba pilotuak eta ikerketa eta merkatua lotzeko gai diren transferentzia-mekanismoak. Ikuspegi hori bat dator EAEko ereduarekin; izan ere, industriaren, zentro teknologikoen, unibertsitateen eta administrazioaren arteko lankidetza da haren ezaugarri nagusia.
Nabarmentzeko beste alderdi bat da estrategiak berrikuntzaren ikuspegi askoz ere lurraldekoiagoa txertatzen duela. Eredu kontzentratuegien aldean, dokumentuak planteatzen du “interkonektatutako berrikuntza-poloen sare bat” sortzea eta teknologia jakin batzuetan espezializatzeko gai diren eskualde mailako ekosistemak sendotzea. Testuinguru horretan, industria- eta zientzia-gaitasun finkatuak dituzten eskualdeek protagonismoa izan dezakete Europako etorkizuneko balio-kateetan.
Aipagarria da, halaber, erregulazioari eta esperimentazio-guneei ematen zaien garrantzia. Horrez gain, aurreikusten da erregulazio-ingurune arinagoak eta sandbox teknologikoak garatzea, teknologia kritikoak bizkorrago baliozkotzeko. Hori bereziki garrantzitsua izan daiteke, besteak beste, honako arlo hauetan: AA industriala, mugikortasun autonomoa, osasun digitala edo energia, zeinetan teknologiak baldintza errealetan probatzeko gaitasuna lehiarako abantaila baita.
Laburbilduz, eta teknologia zehatzetatik harago, estrategiak aukera ematen du industria-eskualdeek (hala nola, EAE) Europako balio-kate teknologikoetan duten posizionamendua sendotu dezaten.
Deep Tech lehentasunen eta berrikuntzaren itsasargien arteko lerrokatzeak aukera berriak eskaintzen dizkio EAEko industria- eta teknologia-ekosistemari
