Industria aeronautikoak mugimendu bikoitza bizi du. Epe laburrean, aurre egiten dio ekoizpen erritmoen hazkunde nabarmenari; epe ertainean, berriz, hurrengo belaunaldiko aireontzi eta motorren garapenean kokatu behar du bere burua, zeina datorren hamarkadaren erdialderako aurreikusten baita.
hornidura kate aeroespazialari buruzko txosten berri batek adierazten du igaro dela krisiaren unerik latzena, baina funtsezko galdera bat egiten du: Katea prest al dago, gaur egun gehiago ekoizteaz gain, oraindik existitzen ez den zerbait fabrikatzeko?
Zein etorkizuni begira prestatzen ari da kate aeronautikoa?
Orainik nolabaiteko arindua ematen du. Roland Berger nazioarteko aholkularitza estrategikoaren enpresak hornidura aeroespazialaren kateari buruz 2026ko urtarrilean eta otsailean Frantzia, Alemania eta Erresuma Batuko industria elkarteekin 95 enpresari buruz egindako laugarren urteko txostenaren arabera, disrupzioek enpresen % 55i eragiten diete, duela urtebete % 64 izan ziren bitartean. Bakar batek ere ez ditu jada oso larritzat jotzen, eta asko “suak itzaltzetik” egonkortze eta erresilientzia faseetara igaro dira. % 70 baino gehiago egungo gorakadarako prest sentitzen da; gainerakoek, heren bat inguruk, onartzen dute ezetz, osagai kritikoetan botila lepoak mantentzen direla: pieza forjatuak eta motorretarako urtuak, turbina alabeak edo aeroegiturak finkatzeko elementuak.
Azterketarik zorrotzena, berriz, egiteke dago. Enpresa gehienek diote prestatuta daudela aireontzien etorkizuneko programetarako (fabrikatzaileek egingo dituzten hegazkin-eredu berriak), baina, berriro ere, ia heren batek aitortzen du ez daudela prestatuta. Programa horiek, gainera, ez dira izango egungo jarraipen hutsa: jasangarritasunari, efizientziari eta digitalizazioari buruzko askoz ere eskakizun zorrotzagoak izango dituzte. Horretarako prestatzea, funtsean, ez da gaitasun-arazo bat, berrikuntza-arazo bat baizik.
Aireontzien belaunaldi berrirako prestatzea, funtsean, ez da gaitasun-arazo bat, berrikuntza-arazo bat baizik.
Zergatik izango da hurrengo zikloa batez ere berrikuntza-erronka bat?
Hurrengo zikloan ingurunea eta teknologia aldi berean aldatzen dira. Inguruneari dagokionez, enpresen ustez geopolitika da arrisku nagusia —zibersegurtasunaren eta materialen eskasiaren aurrean—, eta gutxi gorabehera % 80 beldur da lehengai garrantzitsuen eskasiak (hala nola titanioa edo lur arraroak) kaltetuko ote dituen. Erantzunak katea berrantolatzen du: hornitzaileen dibertsifikazioa, bertakoagoak diren eskemak eta eragile txikienen aurreikus daitekeen sendotzea; izan ere, tamainak ahalbidetu egiten du kolpe horiek onartzea.
Teknologiari dagokionez, berriz, jauzia handiagoa da. NGSAk (Next Generation Single Aisle), Airbusek 2030eko hamarkadaren bigarren erdirako aurreikusi duen A320aren ondorengoak (zeinari Boeingek 737aren ordezko propioarekin erantzungo baitio) eta antzeko programek norabidea markatzen dute: haien helburua da erregaiaren efizientzia % 20 eta % 30 artean hobetzea eta hegazkinetarako erregai % 100 jasangarriarekin jardutea. Horretarako, material konposatuez (composites), aleazio metaliko berriez eta fabrikazio gehigarriaz baliatzen dira, bai eta prozesu automatizatuez, konektatuez eta adimen artifiziala integratua duten prozesuez ere. Orain diseinatzen ari dira datorren belaunaldiko hornidura katea, eta ziklo berriaren lehiarako abantaila ez da izango nork handitzen duen gaitasuna, baizik eta nork menderatzen dituen teknologia horiek.
Orain diseinatzen ari dira hurrengo belaunaldiko hornidura katea: ziklo berriaren abantailak teknologiak menderatzen dituztenentzat izango dira, gaitasunak areagotzen dituztenentzat.
Zein izan daiteke EAEko ekosistemaren zeregina?
EAEk kokapen sendoa du, bere sare aeronautikoa espezializatuta baitago, hain zuzen ere, berrikuntza hori pilatzen den horretan. Hegan klusterrak 3.413 milioi euroko fakturazioarekin eta 15.133 enplegurekin itxi zuen 2025a, horietatik 1.690 milioi inguru eta 6.259 enplegu Euskadin. Motorrak fakturazioaren % 59 dira, eta aeroegiturak % 30; bi azpisektore horietan, txostenak botila lepo kritikoak eta hurrengo belaunaldiko berrikuntza ahaleginaren zati handi bat kokatzen ditu.
Apustu horrek dagoeneko badu forma zehatz bat. 2026ko otsailean, Eusko Jaurlaritzak Euskadi 2030 Industria Planaren lehen Proiektu Eraldatzaile gisa aurkeztu zuen ITP Aerok gidatutako 110 milioi euroko inbertsioa motorren arkitektura berriak garatzeko. Inbertsio horretako 60 milioi euro baino gehiago I+Gra bideratuko dira. Proiektuak trakzio eragina izango du dozena bat enpresatan (horietatik erdiak ETEak) eta sei zentro teknologikotan, eta ardatz izango ditu funtsezko osagaien fabrikazio aurreratua eta adimen artifiziala integratuta duten fabrikak. Horixe da, hain zuzen ere, txostenak nabarmentzen duen mugimendua: hurrengo belaunaldiari aurrea hartzea, egungoari eutsi beharrean.
Erresilientzia gaur ala lidergo teknologikoa etorkizunean?
Txostenak lagundu egiten du aukera ordenatzen. Urte hauetan jasotako erresilientzia benetakoa da, baina premiazkotasuna etorkizuna erabaki gabe arintzen duten defentsa neurrietan oinarritzen da: inbentarioak, kontratuak eta dibertsifikazioa. Baina, hurrengo zikloa beste zerbaitek erabakiko du: materialek, prozesuek, digitalizazioak eta talentuak.
Sakoneko erronka, beraz, ez da egungo eskariaren gorakada xurgatzea, baizik eta oraindik existitzen ez den aeronautikara gaitasun teknologiko propioarekin iristea. Berrikuntzan hain espezializatua, esportatzailea eta intentsiboa den euskal ekosistemarentzat aukera estrategikoa da, bereziki Europako industria autonomia balio katearen maila horietan jokatzen den une honetan. Erronka da industria-posizio sendo bat hegaldiaren hurrengo belaunaldia definituko duten teknologien lidergo bihurtzea.
Funtsezko erronka, beraz, ez da egungo eskaerari heltzea, baizik eta gaitasun teknologiko nahikoa izanda oraindik existitzen ez den aeronautika horretara iristea.
